Omdat plantaardige melk een bewerkt product is, hangt de gezondheidswaarde sterk af van wat de fabrikant eraan toevoegt. Vaak wordt suiker toegevoegd om de smaak van koemelk na te bootsen. Om de drank romiger te maken worden, vooral in barista-varianten, regelmatig zonnebloemolie of raapzaadolie, evenals stabilisatoren en emulgatoren, toegevoegd. Deze toevoegingen maken plantaardige melk doorgaans minder gezond.
Daarnaast bevatten plantaardige alternatieven van nature minder calcium en bepaalde vitaminen dan koemelk. Daarom worden deze voedingsstoffen vaak toegevoegd. Een uitzondering vormen sommige biologische varianten, waarbij verrijking niet altijd is toegestaan. Wie de gezondste keuze wil maken, doet er goed aan de ingrediëntenlijst en voedingswaarde te controleren.
De drie populairste soorten plantaardige melk:
Sojamelk
Qua voedingswaarde komt ongezoete sojamelk het dichtst in de buurt van koemelk. Sojamelk bevat van nature bijna evenveel eiwitten als koemelk en levert alle essentiële aminozuren. Daarnaast bevat het weinig verzadigd vet. De smaak is relatief neutraal, al ervaren sommige mensen een licht "bonige" smaak.
Havermelk
Havermelk is romig en heeft een mildzoete smaak, waardoor het zeer geschikt is voor gebruik in koffie. Het bevat meer koolhydraten en calorieën dan de meeste andere plantaardige alternatieven, maar relatief weinig eiwitten.
Amandelmelk
Amandelmelk bevat weinig calorieën en vet. Daar staat tegenover dat het nauwelijks eiwitten of vezels levert. In de praktijk bestaat het grotendeels uit water met een klein percentage amandelen.
Voor de meeste mensen is ongezoete, met calcium en vitaminen verrijkte sojamelk de gezondste keuze. Deze variant combineert een hoog eiwitgehalte met een gunstige voedingswaarde en een relatief lage hoeveelheid verzadigd vet.
Kijk je naar de impact op het milieu, dan scoren alle plantaardige melksoorten beter dan koemelk. De productie van koemelk vraagt veel land en water en gaat gepaard met een hoge uitstoot van broeikasgassen, met name methaan afkomstig van koeien.
De milieubelasting van melk wordt doorgaans beoordeeld op basis van drie factoren: uitstoot van broeikasgassen, landgebruik en waterverbruik. Wanneer al deze factoren worden meegewogen, behoren havermelk en sojamelk tot de meest duurzame keuzes.
Kies bij voorkeur voor een merk dat vermeldt dat de haver of soja in Europa is geteeld. Daarmee beperk je niet alleen de transportafstand, maar ondersteun je vaak ook strengere milieu- en productienormen.
