Je pakt je telefoon om even de klok te checken, en voor je het weet ben je twintig minuten verder. Als je daarna weer aan het werk of aan de studie moet, lijkt je hoofd wel een zeef. Voor veel mensen zal dit herkenbaar zijn. Dit heeft niets te maken met een gebrek aan wilskracht, maar alles met hoe ons brein werkt.
Ons brein is biologisch gezien nog steeds hetzelfde als duizenden jaren geleden. Het is gemaakt om te reageren op plotselinge veranderingen in de omgeving. Sociale media en smartphones maken hier handig misbruik van.
Elke keer dat je een notificatie krijgt of een video bekijkt maken je hersenen een klein geluksstofje (dopamine). Je brein vindt dit geweldig en wil meer. Je raakt gewend aan die snelle en gemakkelijke prikkels. Als je daarna een ingewikkeld boek moet lezen of een lastig probleem moet oplossen, vindt je brein dat al snel 'saai'. Het mist de snelle dopamine-kick. Je focus zal dan verdwijnen en je wordt onrustig.
Veel mensen denken dat ze prima een appje kunnen sturen terwijl ze bijvoorbeeld in een vergadering zitten of naar een presentatie luisteren. Wat je eigenlijk doet, is razendsnel heen en weer schakelen tussen taken. Dit kost je brein enorm veel energie. Er blijft telkens een klein beetje aandacht achter bij de vorige taak, waardoor je overal fouten gaat maken. Volgens neurowetenschappers kan het menselijk brein niet multitasken.
Door de hele dag door berichten, video's en nieuws te consumeren, raakt het mentale werkgeheugen van je brein overvol. Je brein krijgt simpelweg de tijd en rust niet meer om de informatie goed te verwerken en op te slaan in je langetermijngeheugen.
Het goede nieuws is dat je brein flexibel is. Net zoals je spieren kunt trainen in de sportschool, kun je ook je concentratievermogen en denkvermogen weer herstellen. Hier zijn vier praktische stappen om je focus terug te krijgen:
- Zet al je notificaties uit: Laat alleen oproepen en berichten van écht belangrijke personen doorstaan. Als je telefoon niet trilt of oplicht, wordt je brein ook niet constant uit de concentratie gehaald.
- Oefen in 'single-tasking': Doe één ding tegelijk en doe dat met je volle aandacht. Lees je een artikel? Sluit dan je mail. Kijk je een film? Leg je telefoon in een andere kamer. Begin klein, bijvoorbeeld door je 20 minuten achter elkaar op één taak te richten.
- Plan 'scroll-momenten': Spreek met jezelf af dat je overdag op vaste tijden op je telefoon mag (bijvoorbeeld na de lunch of aan het eind van de middag). Buiten die tijden blijft de telefoon uit het zicht. Beperk die scroll-momenten tot bijvoorbeeld maximaal 15 minuten (stel je wekker op je telefoon in). Zo train je je brein om te gaan met momenten waarop er even geen prikkels zijn.
- Geef je brein bewuste rust: Laat je telefoon eens in je zak zitten als je op de bus wacht, in de rij staat bij de kassa of een wandeling maakt. Juist op die momenten krijgt je brein de ruimte om op te laden, informatie te verwerken en creatief te zijn.
Je hoeft je recreatief telefoon gebruik natuurlijk niet volledig te verbannen, maar door er bewuster mee om te gaan, geef je je brein de rust die het hard nodig heeft om scherp te blijven.
