“Hoop doet leven” is een eeuwenoud spreekwoord. Hiermee wordt bedoeld dat mensen, zolang zij perspectief zien op iets beters, meestal de kracht vinden om door te gaan, zelfs in uitzichtloze situaties. Hoop richt zich op de toekomst, vanuit de overtuiging dat morgen beter kan zijn dan vandaag. Het is een kracht die helpt om doelen te stellen en alternatieven te vinden wanneer dingen niet lopen zoals verwacht.
Hoop fungeert als een buffer tegen angst en stress. Het stelt je in staat om tegenslagen beter te accepteren, omdat je gelooft dat moeilijke periodes tijdelijk zijn en dat er weer betere tijden komen. Hoop geeft richting, motiveert om plannen te maken en helpt om vol te houden.
Hoop betekent echter niet dat je problemen ontkent; in dat geval verandert hoop in valse hoop. Dat kan leiden tot onverstandige keuzes en tot het niet accepteren van situaties die onveranderlijk zijn. Viktor Frankl bedacht hiervoor de term ‘tragisch optimisme’. Hiermee bedoelde hij dat je het lijden niet ontkent, maar dat je ondanks verdriet, verlies of onzekerheid toch een reden vindt om door te gaan. Volgens Frankl kun je de situatie waarin je zit misschien niet altijd veranderen, maar heb je wel de vrijheid om te kiezen hoe je je tot die situatie verhoudt.
Om de huidige situatie te accepteren zonder erover te oordelen, kun je mindfulness gebruiken door bijvoorbeeld tegen jezelf te zeggen: “Ik voel me nu rot en dat mag er zijn.” Hiermee creëer je rust en zul je minder piekeren. Door daar de gedachte aan toe te voegen: “Ook al voelt het nu zwaar, ik geloof dat dit zal veranderen,” combineer je acceptatie met hoop.
Hoop kun je trainen door je te richten op wat je wél kunt beïnvloeden en door kleine, haalbare doelen te stellen. De wereld is onvoorspelbaar, maar hoop is het kompas dat je helpt om de weg vooruit te vinden.
